RomanlarTo be or not to be"
Sen bunu boşver
Sen türkülerini söyle
Ve türkü söylenen yerde kal
Şeytanlar türkü söylemesini bilmezler
Saat geceyi ben geçiyor
Bir çingeneden çaldım zamanı,
Kırık, buçuklu, yarım.
Ne tamım, ne tamamım.
Ne yerim var, ne dünüm, ne yarınım,
Bu gece neyse o kadarım.
Topladıklarımla, sakladıklarımlayım.
Bir çingene zamanındayım. (Necla Maraşlı)
ROMANLAR
Kırmızıyı severler, Birbirini överler, çalgısız yaşayamazlar...
Çingene müziği, roman havası deyince, gırnata veya klarinet, keman, davul, zurna, darbuka, ud, def, çümbüş gibi çalgılar akla gelir.
Kendilerine has dokuz-sekizlik ritimeri vardır. Dünyada onlara Gypthos, tsigane, gypsy, zingari, tigani, rom, basa, dom deniliyor. Türkiye'de ise yöresine göre; çingene, roman, mutrip, kipti, elekçi, poşa, cano gibi isimler ile anılıyorlar.
Yaşam felsefeleri neşe, müzik, dans ve şarkı ise özgürlüklerini doyasıya yaşamak için bir vesiledir. Bazan kendileri çalıp, kendileri eğlenselerde, genellikle dünyayı eğlendirmek üzere yer yüzüne gönderildikleri söylenir.
Türkiye çingeneleri kendilerini roman olarak adlanırmayı tercih ettiklerinden, bizde onlar için roman tanımını kullanacağız.
Roman müziğini tanitmak olmak amacıyla, Karagöz Sanat Evi olarak, Ayvalık'ta Türkiye Roman müziği üzerine bir çalışma yürütüyoruz.
15 yıldan beri, Türkiye roman müziğini uluslararası festivaller ve kültür merkezlerine taşıyoruz. Bu alanda yaptığımız çalışma özellikle Avrupa'da, Türkiye'deki roman müzisyenler ve toplulukların tanınmasını sağladı.
Ülkemizin değerli müzisyenlerinden Okay Temiz ile olan çalışmalarımız sırasında roman müzisyenler ile başlayan ilişkilerimizi, daha sonra Barbaros Erköse, Hasan Yarımdünya, Ahmet Özden, Hüsnü Senlendirici, Selim Sesler gibi önemli roman sanatçı ve topluluklar ile sürdürdük.
Bu süreçte Hüsnü Senlendirici ile daha sonra ismini EGE HI'JAZ ORKESRA olarak degistirdigimiz ; SULUKULE ROMAN ORKESTRASI'nı, Ahmet Özden ile KUMPANYA ISTANBUL topluluğunu, Hasan Yarımdünya ile GELIBOLU KLARINER ÜCLÜSU'nü oluşturduk. Roman müziğini ilgilendiren çok sayıda tasarımı yarattık veya içinde yer aldık. Bugün Trakya, Istanbul ve Ege bölgesinden önemli sayıda profesyonel roman müzisyenle ilişki ağı oluşturduk.
Karagöz Sanat Evi'ni, roman müzisyen ve müzik topluluklarının Türkiye'deki büyük birilişki ağına sahip noktası olarak ortaya çıkardık.
Karagöz Sanat Evi'ni, yurt dışı festival ve kültür merkezleriyle olan ilişkilerimizde, Türkiye'de kurumsal bir adresleri bulunmayan roman müzisyenlerin, bir adresi durumuna getirdik.
Önümüzdeki dönemde, Karagöz Sanat Evi'nde roman müziğine yönelik şu çalışmaların yapılması öngörülüyor :
- Türkiye’nin her bölgesinde yaşayan tek tek roman müzisyenler ve topluluklar tespit etmek.
- Bu müzisyen ve topluluklarla geleceğe yönelik çok yönlü, ulusal ve uluslarası kültür projeleri hazırlamak.
- Ayvalık başta olmak üzere, çeşitli şehirlerde, Türkiye ve uluslarası roman müzisyenleri buluşturan müzik festivalleri önermek.
- Türkiye roman müziği ve müzik toplulukları uluslararası alanda tanıtmak.
- Roman müziği üzerine, konferanslar, sergiler, dinletiler vb. çalışmalar yapmak.
- Şimdiye kadar bu konuda basılmış, müzik kaset, plak, CD, film, video ve resimler toplamak.
- Ayvalık Roman mahallesideki çocuk ve gençlerden başlanarak, farklı bölgelerde, geleneksel usta-çırak düzeni içinde müzik eğitimleri tasarlamak.
Birlikte çalıştıgımız Roman Topluluklar:
- Kumpanya Istanbul, Ahmet Özden
- Ege Hi'Jaz Orkestra
- Ivo Papazov
- Hasan Yarımdünya, Gelibolu Klarinet üçlüsü
- Selim Sesler, Kesan Kesan
- Techno Roman Project
Ayrıca ilişkide olduğumuz topluluklar:
- Barbaros Erköse
-Gülbeyaz
Yıllardan beri birlikte çok sayıda konser verdigimiz, başında Okay Temiz'in bulundugu Magnetic Band toplulugunun, Okay Temiz dışındaki tüm elemanları Türkiye'nin önemli roman müzisyenleridir.
Ayrıca Avrupa'da tanınmış profesyonel çingene müzik topluluklarının büyük bir bölümü ile yıllardır ortak çalışmalar yapıyoruz.
Kenan Öztürk
Birkaç atasözü:
Davulun sesi uzaktan hoş gelir
Davul bile dengi dengine
Kızını boş bırakırsan ya davulcuya, ya zurnacıya varır
Hamamda kurnaya, dügünde zurnaya koşma.
Zurna ile peşrev olmaz.
Kemancının Kemanı oönce kendi canını sıkar
Davul senin boynunda, tokmak baskasinda.
Bos davul çok ses çikarir.
Anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az.
Sen bir garip çingenesin, nene gerek gümüs zurna
ANAHTAR KELIMELER
Roman müziği, çingene müziği, dokuz sekiz, Turkish Gypsy, Gypsies of Turkey, Gypsies of Istanbul, oyun havası, çiftetelli,